Trên báo Tiền phong, ông Trần Xuân Hòa, Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) than thở rằng hiện nay than tồn kho tăng, sản xuất gặp nhiều khó khăn, giá than bán cho một số hộ tiêu dùng thấp hơn giá sản xuất khiến đời sống của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Theo ông Hòa, khó khăn trên cần được công khai để 14 vạn cán bộ, công nhân viên của ngành biết, chia sẻ để cùng nhau bước qua giai đoạn khó khăn. Hiện, ngành than đang lo đầu vào cho hơn 10.000MW điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và tạo công ăn việc làm cho 14 vạn con người (với gần nửa triệu người ăn theo). Do đó, nếu ngành than gặp khó, sẽ tác động đến đời sống kinh tế, xã hội.

Thoạt nghe lý luận của Vinacomin, hàng triệu người dân Việt Nam phải tấm tắc, trầm trồ, ngưỡng mộ nỗi lòng thương người lao động, thương anh em họ hàng của người lao động. Đấy, Vinacomin nghĩ là nghĩ tới hàng triệu công nhân, nhắc là nhắc tới quyền lợi của họ, bởi sơ sảy gì mất việc thì chỉ có ra đường bán sức lao động (mà cũng khó có ai mua trong cái thời buổi kinh tế khó khăn này). Phận làm người quản lý ngày ngồi điều hòa, tối xe đưa đón đâu cần gì phải "than nghèo kể khổ". 

Công nhân than đang khốn khổ vì than ế chứ không phải là riêng cá nhân, tập thể lãnh đạo nào

May thay, Vinacomin cứ nhắc than gì là được đấy. Cách đâu gần 1 tháng, trước nguy cơ có thể tăng thuế xuất khoáng sản, Vinacomin vội than khó khăn của doanh nghiệp, nguy cơ đóng cửa lò vì than không xuất khẩu được. Ngay sau đó, Bộ Tài chính đã đồng ý cho giảm thuế xuất than từu 13 % như hiện hành xuống còn 10 %.

Trước đó, Vinacomin với lý do giá bán than cho điện thấp, làm cho tài chính ngành than đuối sức nên muốn tăng giá bán than cho ngành điện. Theo Vinacomin chỉ riêng quý I/2013 tập đoàn than đã phải bán giá than cho ngành điện chỉ bằng 71-73% giá thành sản xuất than năm 2011, dẫn đến ngành than "mất" 1.500 tỷ đồng.

Ngay sau  đó, liên bộ Tài chính và Công thương đã xem xét cho phép điều chỉnh giá than bán cho ngành điện và ngành luyện thép. Tuy nhiên, giảm thuế suất xem ra cũng không làm cho doanh nghiệp này bớt khó khăn vì than ế nhiều quá, Trung Quốc không nhập khẩu nhiều như trước nữa.

Quả thật các vị lãnh đạo Bộ ngành đều thấu tình đạt lý, thông cảm cho nỗi khó khăn của doanh nghiệp thuộc về nhà nước này nên không hoạnh họe này khác, xin cái cho ngay. Người Việt Nam vốn trọng chữ danh, phải đi xin xỏ thấy "nhọ cái mặt... than" lắm đấy. Nếu không cầu được, lỡ Vinacomin xấu hổ quá mà rút khỏi ngành than (như Petrolimex dỗi người dân dọa rút khỏi xăng dầu) thì có mà công nhân thất nghiệp đầy đường nhé.

Nói thế để các bậc ở trên biết ý mà ứng xử, Vinacomin lại than thở rồi đấy. Phải hiểu cho họ rằng, có vài tháng mà xin hết cái này tới cái kia, chỉ để lợi cho tập đoàn mình thì cũng khó kiếm cái mo nào mà che vào mặt. Vinacomin đánh tiếng vậy thôi, thông tin khó khăn như thế nào thì cấp trên hiểu cả rồi mà. Rằng thì "trong năm 2013, giá bán than giảm 7-10%. Doanh thu từ nguồn bán sản phẩm ngoài than của toàn Vinacomin cũng giảm mạnh do không có khách hàng. Giá than giảm còn có nguyên nhân từ nhu cầu nhập khẩu than từ Trung Quốc-thị trường nhập khẩu than chính của Việt Nam giảm. Vì thế trong 6 tháng đầu năm, tồn kho của ngành than tăng mạnh. Tại thời điểm 30/6/2013, toàn tập đoàn tồn kho lên tới hàng ngàn tỷ đồng.

Tỷ lệ nợ phải trả của một số đơn vị trong ngành ở thời điểm cuối tháng 6 đã cao gấp nhiều lần vốn chủ sở hữu. Khoản nợ vay này sẽ là gánh nặng lớn cho các doanh nghiệp ngành than, trong khi đầu ra của ngành chưa thấy tín hiệu sáng sủa. Khó khăn về tài chính, sản xuất kinh doanh của Vinacomin rất cấp bách, cần có chính sách hỗ trợ kịp thời để ổn định thu nhập cho 14 vạn lao động và người thân của họ".