Công ty có vốn FDI chiếm đến 33% công suất

Điều đáng chú ý trong văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng là Hội Vật liệu xây dựng kiến nghị không để các tập đoàn xi măng nước ngoài "thôn tính" các nhà máy xi măng lớn trong nước. Hội Vật liệu xây dựng cho rằng không nên để các tập đoàn xi măng nước ngoài biến nước ta thành nơi cung cấp tài nguyên, năng lượng, lao động; làm ô nhiễm môi trường sinh thái, làm thiệt hại kinh tế quốc gia. 

Theo số liệu mà Hội Vật liệu xây dựng có được, hiện nay các công ty có vốn FDI chiếm đến 33% công suất toàn ngành.

Xi măng là mặt hàng chiến lược hết sức quan trọng gắn với tài nguyên không tái tạo; vị trí mỗi nhà máy xi măng gắn với an ninh quốc phòng, an ninh quốc gia. Vì vậy khi Nhà nước cho chủ trương đầu tư cần cân nhắc lựa chọn chủ đầu tư có đủ năng lực tài chính, và trình độ quản lý, vận hành.

Điều này nhằm tránh tình trạng đầu tư xong không trả được nợ vay, đem bán cho nước ngoài, nhất là các dự án nằm ở vùng nguyên liệu đá vôi hiếm như ở vùng Đông Nam bộ, ở vùng biên giới liên quan đến an ninh quốc gia. Gần đây, có 2 công ty là xi măng Chinfon và xi măng Thăng Long đã bán cho Tập đoàn Semen Gresik (Indonesia) bao gồm cả dự án xi măng Thăng Long mở rộng và dự án xi măng An Phú - Bình Phước (Nam bộ). Họ dự kiến sẽ đưa tổng công suất lên 10 triệu tấn vào năm 2016.

Đề nghị dừng hàng loạt dự án xi măng

Theo Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, do khủng hoảng kinh tế tài chính trong những năm qua, nhu cầu xi măng nội địa trong ba năm 2011-2013 ước tính sẽ giảm khoảng 14-15 triệu tấn, đến năm 2015 nhu cầu ước tính khoảng 60-65 triệu tấn (quy hoạch dự báo 75-76 triệu tấn). Nếu tiếp tục đầu tư theo Quyết định số 1488/QĐ-TTg thì đến năm 2015 tổng công suất các nhà máy xi măng sẽ đạt 94,24 triệu tấn, sẽ thừa khoảng 25 triệu tấn và đến năm 2020 sẽ lên đến 129,5 triệu tấn, sẽ thừa trên 40 triệu tấn công suất.

Vì thế, Hội Vật liệu xây dựng đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát và điều chỉnh lại Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam giai đoạn 2011- 2020 và định hướng đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt tại Quyết định số 1488/QĐ-TTg, ngày 29-8-2011.

"Cương quyết cắt bỏ, điều chỉnh lại danh mục các dự án cho phù hợp với tình hình phát triển của thị trường; đồng thời nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý thực hiện, thống nhất quản lý Nhà nước từ Trung ương đến địa phương"- Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam đề nghị.   

Bên cạnh các nhà máy xi măng lò quay hiện đại, Hội Vật liệu xây dựng cho rằng chúng ta đã đầu tư 30 dây chuyền có công suất dưới 1.600 tấn/ngày với tổng công suất 11,6 triệu tấn, công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng lớn, năng suất lao động thấp, ô nhiễm môi trường.

Hiện còn 9 dự án chuẩn bị đầu tư, đề nghị không tiếp tục đầu tư, đưa ra khỏi quy hoạch. Đồng thời xem xét lại 9 dự án xi măng lò quay công suất 2500 tấn clanhke/ngày, dự kiến đầu tư giai đoạn 2016-2030, có công nghệ trung bình, không còn phù hợp với sự phát triển của ngành xi măng hiện đại đến năm 2030.

Một số dự án không có đủ nguồn nguyên liệu đá vôi để sản xuất nằm trên địa bàn cần bảo vệ cảnh quan, di tích, bảo vệ môi trường sinh thái, không nên đầu tư như xi măng Hệ Dưỡng dây chuyền 2- Ninh Bình, xi măng Mỹ Đức- Hà Nội, xi măng Xuân Thành 2- Hà Nam.

Các dự án chủ đầu tư không đủ năng lực, đã cấp phép nhiều năm vẫn chưa xây dựng nên rút giấy phép như xi măng An Phú - Bình Phước, Minh Tâm - Bình Phước, Đô Lương - Nghệ An, Long Thọ 2 - Thừa Thiên - Huế (nhà máy đặt trên mỏ đá vôi), Nam Đông - Thừa Thiên Huế, Trường Thịnh - Quảng Bình,...

Lương Bằng